Vũ Thanh - Tác giả ca khúc "Đắp Mộ Cuộc Tình" là ai?

Vũ Thanh - ảnh Nguyên Lương

Một lần xem trên YouTube,  học cách săn sóc cây kiểng Bonsai từ một nghệ nhân người Hà Nội. Đang loay hoay bứng cây ra khỏi chậu, cắt bỏ rễ phụ, tỉa cành lá…rồi cho cây trở lại một chậu lớn hơn, bỏ đất mới vào che rễ, đắp thành ụ. Vừa làm anh ta vừa nói: Tôi đang "Đắp Một Cuộc Tình" cho cây Bonsai đây. Rồi anh ta nghêu ngao hát: "Từng thu thay lá, lá rơi đắp mộ cuộc tình, lá bay chất nặng tuổi đời, nhớ người ta rót ly này…". Giọng hát nhừa nhựa, lê thê anh nghệ nhân bắt chước cách hát của ca sĩ Quang Lập, người có chất giọng giống ca sĩ Trường Vũ, làm tội bật cười thích thú. Quang Lập đang rất nổi tiếng trong nước là một ca sĩ bụi đời, xốc xếch, cóc cần …nhưng riêng ca khúc Đắp Một Cuộc Tình trên YouTube anh đã có hơn 60 triệu lược người xem. Một con số kỷ lục cho một ca khúc mới và một ca sĩ mới nổi. Còn có bao nhiêu ca sĩ nam nữ nổi tiếng khác trình bày bài hát này rất thành công như Lê Sang, Randy… nhưng phải nói người có công đưa ca khúc này đến khán giả đầu tiên là ca sĩ Đan Nguyên, một người bạn của ca sĩ Quốc Khanh, con trai của nhạc sĩ Vũ Thanh, và cho tới hôm nay, theo tôi chưa ai hát ca khúc này hay, trầm buồn và có hồn hơn anh ca sĩ nhạc mùi này.

Tôi may mắn quen biết Vũ Thanh lần đầu qua ca khúc "Qui Nhơn Đôi Mắt Người Xưa" do Quốc Khanh trình bày cách nay gần 5 năm. Còn nhớ lần đầu nghe ca khúc này, tôi chết lặng vì cảm xúc. Chưa bao giờ được nghe một bài hát nào nói về quê hương Qui Nhơn của tôi với tất cả những kỷ niệm cũ thời còn trẻ lại hay đến thế. Tìm hiểu, tôi mới biết thêm về tác giả Vũ Thanh. Viết nhạc với  anh chỉ là nghề tay trái, anh thích người ta gọi anh là nhà văn, nhà thơ hơn. Vũ Thanh đã cho xuất bản hai tác phẩm tiểu thuyết lịch sử đồ sộ dài gần 2000 trang mỗi bộ: Én Liệng Truông Mây và Nhất Thống Sơn Hà. Vũ Thanh còn có một tập trường thi Hòn Vọng Phu và những ca khúc khá nổi tiếng khác như Mẹ Ơi (do Quốc Khanh trình bày), Phượng Vĩ (Hồ Hoàng Yến), Tình Sử Huyền Trân (Hoàng Thục Linh), Phải Chi Em Lấy Chồng Xa (Lê Sang-Diễm Thùy)… Không chính thức nhận mình là nhạc sĩ nhà nghề, cũng không sáng tác nhiều, nhưng bài nào Vũ Thanh viết ra đều được đón nhận nhiệt liệt. Đúng vào lúc cả nước, từ Nam ra Bắc ai cũng thích hát nhạc Boléro, nhạc sĩ Vũ Thanh đánh vào  tâm lý người nghe họ thích những bài hát dễ hiểu, dễ trình bày, và dễ gây cảm xúc mạnh. Lâu nay, nói về nhạc Bolero, ai cũng nghĩ ngay những tác giả nổi tiếng trước năm 75 như nhạc sĩ Trúc Phương, Thanh Sơn, Vinh Sử, Lam Phương, Duy Khánh…nhưng sau 75 ít ai sáng tác thể loại nhạc này, và khán giả thường mỉa mai đây là loại nhạc sến.

Bỡi thế, khi Đắp Mộ Cuộc Tình tung ra, mọi người say sưa hát, tò mò tìm nghe vì ca từ trong bài hát như lời một bài thơ tuyệt đẹp, một tuyệt tình thư, một của người nam nhớ về người nữ đã không còn chung đôi của đời mình. Họ có duyên gặp nhau nhưng có phận để ở bên nhau. Sau hai mươi năm người thanh niên lụy tình năm nào, mỗi lần cầm ly rượu trên tay là Nhớ Người Ta Rót Ly Này. Anh say tình, say rượu hay tỉnh táo mà vẫn nghĩ mình say để cố nhớ, hay cố quên hình bóng một thời. Ai lớn lên, trước khi lập gia đình, ít nhiều cũng có những mối tình xanh như khúc hát như trong lời bài hát. Có những mối tình chợt đến chợt đi. Có những mối tình hai mươi năm mà say hoài sầu không vơi. Là một nhà văn, nhà thơ, từng câu chữ trong các tác phẩm âm nhạc của Vũ Thanh sử dụng rất chọn lọc, tinh tế và không lẫn vào đâu, vào ai. Ca từ của Vũ Thnah tha thiết, nhẹ nhàng, trữ tình nhưng thật sâu lắng. Nghe một lần là nhớ, nhớ rồi cứ lẩm nhẩm hát đi hát lại thành thuộc lòng.  Vũ Thanh viết nhiều về kỷ niệm, về những mối tình không vẹn, những mơ ước chưa thành và những hoài bảo không nguôi.  Anh viết cho thế hệ chúng ta, thế hệ của bao đổ vỡ, tang thương. Cái gì trên đời này có cũng đều có thể mất và quên đi, duy chỉ có tình yêu là bất tử, nhất là tình yêu không trọn, không đến được với nhau nên nhớ tới suốt đời.

Vũ Thanh, tác giả bài hát Đắp Mộ Cuộc Tình, không phải là cố nhạc sĩ nổi tiếng Vũ Thanh - Hà Nội (1933-1997) lại càng không phải là nhạc sĩ Vũ Thành (1926-1987) như mọi người trong nước vẫn nghĩ. Vũ Thanh, tên thật là Võ Thanh Quang, sinh năm 1956 ở Qui Nhơn, từng theo học trường TH Cường Để, và đang sống tại Florida, Hoa Kỳ. Vũ Thanh có cuộc sống rất kín đáo, không thích tự quảng cáo mình và không thích nói nhiều về mình. Các ca khúc của anh viết ra với mục đích là giúp cho con trai ca sĩ Quốc Khanh, và con dâu ca sĩ Hoàng Thục Linh có bài mới để diễn. Anh cũng không đăng ký bản quyền hết các tác phẩm nên lâu nay ai muốn hát, muốn làm Video về những ca khúc của anh, anh không cấm họ. Hiện tại trên YouTube có hơn 900 videos của các ca sĩ nghiệp dư có, nhà nghề có… trình diễn bài này, dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong nước, những trung tâm ca nhạc lớn và những ca sĩ tên tuổi cũng góp phần đưa ca khúc đã nóng lại càng nóng hơn, đến mọi nẻo đường đất nước, trong một thời gian ngắn, như một hiện tượng chưa bao giờ xảy ra trước đây. Trong các tụ điểm Karaoke lớn trong nước đều có phiên bản bài hát này dành cho khách hát cho nhau nghe. Ngoài đường phố, từ những chiếc xe kẹo kéo, anh hát rong, những quán nhậu bên đường, trong nhà, đám ma, thậm chí đám cưới… đau đâu, nơi đâu chúng ta cũng có thể nghe thấy ca khúc đang được giới mộ điệu gọi là “quốc ca” này vang lên.

Nói chuyện với Vũ Thanh, tôi hỏi anh lấy hứng ở đâu mà viết được một ca khúc phải lòng nhiều người nghe đến thế. Anh bảo: Vũ Thanh sáng tác bài Đắp Mộ Cuộc Tình năm 2006, phỏng theo một đoạn thơ trong bản Trường Ca Qui Nhơn Đôi Mắt Người Xưa và đã đăng ký tác quyền ở Hoa Kỳ năm 2009 dưới tên "Cuộc Rượu Hai Mươi Năm". Trong trường ca Qui Nhơn Đôi Mắt Người Xưa có tất cả 5 bản nhạc và 800 câu thơ. Vũ Thanh đã dựa vào những câu thơ như sau, để lấy ý viết thành ca khúc Đắp Mộ Cuộc Tình:

…Em ở đâu, em hỡi em ở đâu?

Nghe chăng tiếng Thu sầu rơi mấy độ

Thu nức nở khóc cho ngày tương ngộ

Trải lá vàng đắp mộ cuộc tình xanh

…

Giờ cách biệt mới hay vì định mệnh

Định mệnh khắc khe xô em rời bến

Định mệnh đẩy đưa ta đến nơi đây

Duyên lỡ làng còn lại những đêm say

Say chẳng phá sầu xây thành khói dựng

Từng Thu thay lá, lá xanh, lá rụng

Lá rụng quanh sân, lá rụng bên trời

Có bao giờ em nhặt lá rơi

Cho ta gởi những lời ca thống thiết

….

Năm 2013, ca nhạc sĩ Quốc Khanh viết hòa âm cho ca sĩ Đan Nguyên thu âm ca khúc này và xin phép tác giả đổi tên thành "Đắp Mộ Cuộc Tình" cho thích hợp với giòng nhạc mùi đang được ưa chuộng khắp nơi. Và từ đó, Đắp Mộ Cuộc Tình trở thành một top hit, một hiện tượng trong làng nhạc Việt Nam, trong nước và cả hải ngoại.

Tôi đã có viết giới thiệu Vũ Thanh nhà văn qua hai tác phẩm Én Liệng Truông Mây, Nhất Thống Sơn Hà và nhà thơ qua tác phẩm trường thi Hòn Vọng Phu, nay viết bài này giới thiệu Vũ Thanh là một nhạc sĩ, mới biết thêm anh là một người rất đặc biệt, rất đa tài. Ca sĩ  Quốc Khanh thừa hưởng gen di truyền của Bố, đã truyền từ bao đời trong một gia đình danh giá, coi trọng con chữ và nghệ thuật. Vũ Thanh chơi guitar rất hay và thổi kèn harmonica xuất sắc. Anh say mê nghiên cứu lịch sử văn hóa và đạo Phật để tương lai sẽ viết những bộ trường thiên tiểu thuyết về sự tích Mỵ Châu-Trọng Thủy, về Huyền Trân Công Chúa… Trong con người ít nói ấy chứa đựng bao nhiêu hoài bão và tâm tư. Mỗi tác phẩm văn chương của anh là một thông điệp, thông điệp cho dân tộc Việt hiểu và cho thế giới biết về một qúa khứ huy hoàng và một tương lai rộng mở nếu ta biết cùng nhau đoàn kết xây dựng đại cuộc. Viết nhạc tình để tự an ủi khi buồn, khi say nhưng những lúc tỉnh táo nhạc sĩ, nhà văn, nhà thơ Vũ Thanh trong tim óc tràn đầy hy vọng cho một ngày mai tươi sáng. Anh thường bảo: "Chẳng lẽ ta đâu mãi thế này".

Viết bài này về tác giả Vũ Thanh và bài hát Đắp Mộ Cuộc Tình tôi không có mục đích làm cho nóng lên những gì đang rất nóng trong dư luận. Tôi chỉ xin những ai đã viết bài đăng trên Wikipedia gán cho hai nhạc sĩ qua cố Vũ Thanh và Vũ Thành là tác giả ca khúc Đắp Mộ Cuộc Tình thì đính chính lại cho đúng để mọi việc được minh bạch trong tinh thần văn nghệ.

Viết xong tôi tự thưởng cho mình một ly vang đỏ vì chợt nhớ đến một câu trong bài hát: Nhớ Người Ta Rót Ly Này, và các bạn cũng thế nhé.

Nguyên Lương

Horsham, PA tháng 12, 2017

Vũ Thanh - ảnh Nguyên Lương

AsiaCD 189 - Trái Tim Ăn Năn - Thiên Kim

Thúy Nga 188 - Trong Tầm Mắt Đời - Hoài Nam

Thúy Nga 189 - Đêm Vắng Anh - Lưu Bích

Thúy Nga 185 - Khi Có Chàng - Thiên Kim, Châu Ngọc, Bảo Hân, Phương Vy

Cách chỉnh loa Sub điện cho âm thanh tốt nhất

A. Nơi đặt và các định vị/ Kết nối và hiệu chỉnh .

Nơi đặt và cách định vị
Âm trầm của loa sub đến tai người nghe không định hướng, Chúng ta không thể di chuyển loa sub nhiều nơi.,

Tìm một nơi đúng trong phòng có thể tạo ra một sự khác biệt đáng kể cho tiếng sub. Góc phòng là vị trí ưa chuộng của hần hết mọi người, có lẽ vì nó không còn chỗ nào thích hợp hơn sau khi các đồ vật khác đã ưu tiên chiếm các vị trí “đắc địa” và trong hầu hết các trường hợp nó cũng cho nhiều tiếng bassnhất. Tuy nhiên, đặt loa sub trong góc phòng có thể chưa phải là nơi tạo ra tiếng bass một cách chính xác (và / hoặc chưa phối hợp nhuần nhuyễn với các loa con)

Đối với các loa main nhỏ có chiều cao khoảng từ 20 cm trở xuống, cách tốt nhất là đặt loa subwoofer cách loa main khoảng 1 mét . Nếu loa sub cách quá xa loa main nó sẽ làm cho sự cảm nhận âm trầm ấy chính là của loa sub chứ không phải loa main. Như chúng ta biết loa subwoofer chỉ là nhiệm vụ là hỗ trợ tiếng trầm cho loa main mà thôi, bản thân nó không cho tiếng bass đến tai người nghe được. Ta cứ thử rút dây loa main ra thì chỉ nghe tiếng ùng ục chứ không nghe được tiếng bass “ ình ình” như khi ta cắm loa main vào. Như vậy làm sao người nghe tiếng bass như thể phát ra từ loa main mới là sự thành công của hiệu chỉnh và cách bố trí loa sub.

Kinh nghiệm để thử tiếng bass là dùng một CD có những bản nhạc nhiều bass, phát chế độ lập lại (repeat) bản nào ưng ý nhất, sau đó di chuyển loa sub đến vài vị trí trong phòng, ta sẽ thấy sự khác biệt rất lớn của tiếng bass giữa các vị trí này- Một số nơi cho tiếng bass rất nhòe, có chỗ cho tiếng bass lớn hơn và vài nơi thì tiếng bass nhỏ hơn. Mục đích của chúng ta là tìm kiếm sự cân bằng giữa tiếng bass sâu và vẫn giữ sự cân xứng giữa tiếng Mid và tiếng bass cao. Ở một vài căn phòng không khó để tìm kiếm sự hoàn chỉnh này, tuy nhiên nếu khó khăn xảy ra trong quá trình set up, chúng ta vẫn có những cách để cải thiện như sau:

Di chuyển ghế sofa đến vị trí khác trong phòng hoặc ra hẳn khỏi phòng, mở nhạc lên để thử lại tiếng sub, có thể âm thanh sẽ cải thiện. Tuy nhiên đây chỉ là mục đích để làm sáng tỏ vấn đền đâu là nguyên nhân. Bây giờ ta hãy đặt đĩa nhạc hoặc phim có nhiều âm bass vào, đi một vòng quanh phòng để tìm những vị trí ta thích đặt loa sub vào đó, trình tự ta chuyển dịch loa sub đến các điểm này để quyết định nơi nào cho tiếng bass ưng thuận nhất.

Trong trường hợp mọi phương pháp thất bại, ta có thể di chuyển loa sub về hướng gần với những hàng ghế trong phòng có thể cải thiện theo hướng tốt nhất cho tiếng bass.

Nói chung, đối với những loa main lớn việc cân chỉnh tiếng bas loa subwoofer thường dễ dàng hơn. Những loa main nhỏ thườngđòi hỏi phải kết hợp việc cân chỉnh công phu trên chính loa sub.

B. Kết nối và tinh chỉnh
Kết nối

Đây là hình phía sau của một loa sub hiệu Jamo gồm có những nút chỉnh cơ bản nhất cho một loa subwoofer. Đối với một người “ chưa biết gì về điện” ắt hẳn” sẽ gặp khó khăn khi kết nối và hiệu chỉnh. Đối với hầu hết các trường hợp chúng ta đều sử dụng một dây đơn có đầu cắm hoa sen để kết từ sub out của ampli receiver đến SUB IN của loa Sub. Tuy nhiên trên một số loa sub, SUB In có thể được ghi là : LFE, DIRECT, hoặc Bypass.

Để dùng Sub/LFE Input ta cần một sợi dây kết nối dài sau đó chỉnh nút Crossover Frequency lên hết cỡ ( Vì ta sẽ chỉnh Crossover trong Ampli Receiver cho tần số trung và cao cho loa main và tiếng bass cho loa sub).

Chỉnh Crossover

Trong Ampli Receiver người ta thường thiết kế cho việc chỉnh Crossover có tần số từ 40 Hz đến 200 Hz. Chúng ta sẽ tìm thấy hướng dẫn sử dụng trong catolog manual bằng không cũng có thể làm theo hướng dẫn sau :

- Đối với loa main nhỏ (thường là loa bookshelf) có loa bass đường kính khoảng dưới 8 cm ta chỉnh tần số Crossover trong khoảng 150 Hz đến 200 Hz.

- Những loa main cỡ trung ( đường kính của loa bass khoảng1 tất – 1 tất 2 ta chỉnh từ 80 Hz đến 100 Hz .

- Loa main lớn ( thường là loa đứng) ta chỉnh từ 60 Hz đến 80 Hz.

Nếu may mắn ta có cặp loa main là loa đứng, ta sẽ set up cho loa này thành “Large” (trong các ampli reciver của Denon thường có tính năng này xem). Ta cũng không cần phải chỉnh thêm tần số cắt Crossover nữa. Tuy nhiên ở loa Center và loa Surround ta cũng phải chỉnh là SMALL và lợi ích của việc chỉnh này đã được đề cập bên trên.

Chỉnh Phase
Một trong những nút chỉnh khác của loa Subwoofer là PHASE. Việc có thêm nút chỉnh này là vì âm bass chỉ có thể tái tạo hay được khi loa main và loa sub phải cùng pha với nhau. Nghĩa là loa bass của loa main và bass của Sub phải cùng một nhịp ra hoặc vào.

Như vậy để kiểm tra xem phase của của loa sub có đúng không, ta phát đĩa nhạc có nhiều bass, nghe một vài phút, nhờ một ai đó chỉnh từ từ tới lui nút Phase từ 0 đến 180o. Vị trí đúng nhất là khi ta nghe âm bass đầy nhất. Có lẽ ta cũng phải thử nhiều đĩa khác nhau để có thể nghe sự khác nhau của phase khi chỉnh từ 0 đến 1800 . Nếu ta không nghe sự khác nhau nào hãy quyết định đặt nút phase ở vị trí Zero.

Nút Volume là bước cuối cùng ta chỉnh khi muốn tiếng bass to hay nhỏ.

Điểm lưu ý là tiếng bass từ các đĩa DVD thường cho một âm lực cũng như hiệu ứng gần giống nhau hơn là từ các CD.

Kết hợp với Ampli
Các Ampli Receiver có auto set up cũng giúp ta dễ dàng hiệu chỉnh với loa main nhưng ít giúp gì nhiều cho việc chỉnh loa sub. Khi thực hiện tính năng Auto setup, thường các nhà chế tạo mặc định âm lượng của tín hiệu Sub rất lớn. Như vậy, ta lại phải chỉnh lại Crossover cho loa sub, kiểm tra lại phase và cuối cùng là volume. Nếu không thích thì trả lại trạng thái của auto set up.

Lược dịch từ Cnet

HiFi Gallery

Trường Thanh 018 - Giây Phút Chạnh Lòng

- CD do nhạc sư Trầm Tử Thiêng hòa âm cộng với phôi 3 góc thì khỏi chê: âm thanh trong trẻo, réo rắc, lăn tăn, tách bách, bass chắc gọn.